პოლონეთში ვადის გადაცილება — რა შედეგები მოჰყვება საბუთების გარეშე ცხოვრებასა და მუშაობას?

პოლონეთში ლეგალური ყოფნის ვადის ამოწურვის შემდეგ ქვეყანაში დარჩენა შეიძლება მნიშვნელოვან სამართლებრივ პრობლემებთან იყოს დაკავშირებული. განსაკუთრებით მნიშვნელოვანია ერთმანეთისგან გაიმიჯნოს სამი საკითხი: ქვეყანაში ლეგალურად ყოფნის უფლება, მუშაობის უფლება და კონკრეტული ბინადრობის საფუძველი. მოქმედი ვიზა ყოველთვის არ ნიშნავს მუშაობის უფლებას, ხოლო სამუშაოს არსებობა თავისთავად არ ნიშნავს ქვეყანაში ყოფნის კანონიერებას.

პოლონეთის მოქმედი წესებით, უცხოელის ყოფნა შეიძლება გახდეს არალეგალური, თუ მას აღარ აქვს მოქმედი ვიზა, ბინადრობის ნებართვა ან სხვა შესაბამისი სამართლებრივი საფუძველი, ან თუ მან გადააჭარბა უვიზო რეჟიმით დაშვებულ პერიოდს. ასეთ შემთხვევაში შესაძლებელია დაიწყოს დაბრუნების სამართლებრივი პროცედურა, ხოლო კონკრეტულ გარემოებებში გადაწყვეტილებას შეიძლება თან ახლდეს პოლონეთსა და შენგენის სხვა ქვეყნებში ხელახალი შესვლის აკრძალვაც.

განსაკუთრებული ყურადღებაა საჭირო საქართველოს მოქალაქეების შემთხვევაში. ჩვეულებრივი ბიომეტრიული პასპორტის მფლობელებისთვის ევროკავშირთან უვიზო რეჟიმი კვლავ მოქმედებს და ზოგადი წესი არის 90 დღე ნებისმიერ 180-დღიან პერიოდში. ამასთან, 2026 წელს შეიცვალა ქართული დიპლომატიური, სამსახურებრივი და ოფიციალური პასპორტების მფლობელებთან დაკავშირებული სავიზო რეჟიმი.

რას ნიშნავს პოლონეთში ლეგალური ყოფნის ვადის გადაცილება?

ლეგალური ყოფნა ნიშნავს, რომ უცხოელს პოლონეთის ტერიტორიაზე ყოფნის კონკრეტულ მომენტში აქვს მოქმედი სამართლებრივი საფუძველი. ეს შეიძლება იყოს პოლონური ან სხვა შესაბამისი ვიზა, ბინადრობის ნებართვა, უვიზო რეჟიმით დაშვებული პერიოდი ან კანონით გათვალისწინებული სხვა საფუძველი. პოლონეთის უცხოელთა საქმეების უწყება მიუთითებს, რომ მესამე ქვეყნის მოქალაქეს პოლონეთში ყოფნა, როგორც წესი, შეუძლია მოქმედი ვიზის, უვიზო რეჟიმის ან შესაბამისი ბინადრობის საფუძვლის საფუძველზე.

პოლონეთში ვიზის ვადის გადაცილება ნიშნავს, რომ პირი აგრძელებს ყოფნას იმ პერიოდის გასვლის შემდეგ, რომლის განმავლობაშიც კონკრეტული ვიზა ქვეყანაში ყოფნის უფლებას აძლევდა, თუ მას სხვა მოქმედი სამართლებრივი საფუძველი არ აქვს.

პოლონეთში უვიზოდ დარჩენა კი ნიშნავს დაშვებული მოკლევადიანი ყოფნის პერიოდის გადაცილებას. ზოგადი წესი არის 90 დღე ნებისმიერ მოძრავ 180-დღიან პერიოდში, თუმცა კონკრეტულ კატეგორიებს შეიძლება სპეციალური წესები შეეხოს.

ბინადრობის ნებართვის შემთხვევაში საკითხი კიდევ უფრო კონკრეტულია. მოქმედი Karta pobytu ადასტურებს შესაბამისი ბინადრობის ნებართვის არსებობას, თუმცა ბარათის ტიპი და მასზე არსებული პირობები გავლენას ახდენს მუშაობის უფლებაზეც.

ამიტომ მნიშვნელოვანია ერთმანეთისგან გაიმიჯნოს:

• ვიზის ვადის ამოწურვა;
• უვიზო ყოფნის 90/180 დღის ამოწურვა;
• ბინადრობის ნებართვის მოქმედების დასრულება;
• მუშაობის უფლების არქონა;
• ნებართვის პირობების დარღვევა.

ეს საკითხები ერთმანეთთან დაკავშირებულია, მაგრამ სამართლებრივად იდენტური არ არის.

რა ხდება, თუ პოლონეთში საბუთების გარეშე დარჩები?

თუ უცხოელს აღარ აქვს ქვეყანაში ყოფნის მოქმედი სამართლებრივი საფუძველი, მისი ყოფნა შეიძლება ჩაითვალოს უკანონოდ — პოლონურ სამართლებრივ პრაქტიკაში გამოიყენება ტერმინი nielegalny pobyt, ანუ არალეგალური ყოფნა.

პოლონეთის MOS-ის ოფიციალური განმარტებით, უცხოელი შეიძლება დაექვემდებაროს დაბრუნების პროცედურას, როდესაც ის პოლონეთში უკანონოდ იმყოფება, მათ შორის მაშინ, როდესაც მოქმედი ვიზის ან სხვა საჭირო დოკუმენტის გარეშეა ქვეყანაში ან გადააჭარბა უვიზო რეჟიმით დაშვებულ პერიოდს. იგივე პროცედურა შეიძლება უკავშირდებოდეს საჭირო ნებართვის გარეშე მუშაობასაც.

ეს არ ნიშნავს, რომ ყოველი ვადის გადაცილების შემდეგ ადამიანი ავტომატურად „დეპორტირებულია“. სამართლებრივი შედეგი დამოკიდებულია საქმის კონკრეტულ გარემოებებზე და შესაბამისი ორგანოს მიერ მიღებულ გადაწყვეტილებაზე.

პოლონეთის სასაზღვრო დაცვის ორგანოებს შეუძლიათ შეამოწმონ უცხოელის ქვეყანაში ყოფნის სამართლებრივი საფუძველი. თუ არსებობს კანონით გათვალისწინებული საფუძველი, შესაძლებელია დაიწყოს ადმინისტრაციული პროცედურა დაბრუნების ვალდებულების შესახებ.

რატომ არ არის სწორი მოსაზრება — „თუ არ შემამოწმეს, ყველაფერი კანონიერია“?

უცხოელის სტატუსი არ ხდება კანონიერი მხოლოდ იმიტომ, რომ კონკრეტულ მომენტში მას არავინ ამოწმებს.

თუ ვიზა ამოიწურა, უვიზო 90/180-დღიანი პერიოდი დასრულდა ან სხვა სამართლებრივი საფუძველი აღარ არსებობს, ქვეყანაში ფიზიკურად დარჩენა თავისთავად არ ქმნის ახალ უფლებას.

ამიტომ ფრაზა „ჯერ არ შემამოწმეს“ სამართლებრივი სტატუსის დამადასტურებელი საფუძველი არ არის.

რა შედეგები შეიძლება მოჰყვეს არალეგალურ ყოფნას?

არალეგალურ ყოფნას შეიძლება მოჰყვეს სხვადასხვა სამართლებრივი შედეგი. ყველაზე მნიშვნელოვანი მათგანია დაბრუნების შესახებ ადმინისტრაციული გადაწყვეტილების მიღების შესაძლებლობა.

პოლონეთის ოფიციალური MOS-ის მიხედვით, Decyzja o zobowiązaniu do powrotu — დაბრუნების ვალდებულების შესახებ გადაწყვეტილება — შეიძლება გაიცეს კანონით განსაზღვრულ შემთხვევებში, მათ შორის უკანონო ყოფნის ან მოქმედი წესების დარღვევით მუშაობის შემთხვევაში.

ასეთი გადაწყვეტილება შეიძლება ითვალისწინებდეს პოლონეთის ტერიტორიის დატოვების ვალდებულებას. გადაწყვეტილებაში შეიძლება განისაზღვროს ნებაყოფლობითი გასვლის ვადაც. ოფიციალური ინფორმაციით, ეს ვადა კონკრეტულ შემთხვევაში შეიძლება იყოს 8-დან 30 დღემდე.

თუმცა ეს არ ნიშნავს, რომ ყველა საქმეში ერთი და იგივე გადაწყვეტილება მიიღება. მაგალითად, გარკვეულ გარემოებებში ნებაყოფლობითი გასვლის ვადა შეიძლება საერთოდ არ განისაზღვროს.

დაბრუნების გადაწყვეტილების გასაჩივრებაც შესაძლებელია. პირველი ინსტანციის გადაწყვეტილებაზე გასაჩივრების ვადა ოფიციალური MOS-ის მიხედვით არის 7 დღე გადაწყვეტილების ჩაბარებიდან, ხოლო საჩივარი წარედგინება სასაზღვრო დაცვის შესაბამის უმაღლეს ორგანოს.

ამიტომ დაბრუნების გადაწყვეტილების მიღების შემთხვევაში მისი შინაარსის იგნორირება განსაკუთრებით სარისკოა.

რა არის დაბრუნების შესახებ გადაწყვეტილება?

Decyzja o zobowiązaniu do powrotu არის ადმინისტრაციული გადაწყვეტილება, რომლითაც უცხოელს ევალება პოლონეთის დატოვება კანონით განსაზღვრული პირობების შესაბამისად.

ეს არ უნდა გავაიგივოთ ავტომატურად სისხლის სამართლის „დეპორტაციასთან“. საქმე, როგორც წესი, ადმინისტრაციული პროცედურის ფარგლებში განიხილება და მას კონკრეტული სამართლებრივი საფუძველი უნდა ჰქონდეს.

პოლონეთის MOS-ის მიხედვით, დაბრუნების ვალდებულების საფუძველი შეიძლება იყოს, მათ შორის:

• პოლონეთში უკანონო ყოფნა;
• საზღვრის უკანონოდ გადაკვეთა ან მისი მცდელობა;
• საჭირო წესების დარღვევით მუშაობა;
• კანონით განსაზღვრული სხვა გარემოებები.

პროცედურის ფარგლებში ასევე შეიძლება შეფასდეს, არსებობს თუ არა კონკრეტულ საქმეში ჰუმანიტარული საფუძვლით დარჩენის ან tolerowany pobyt-ის, ანუ მოთმინებული ყოფნის, სამართლებრივი საფუძველი.

თუ დაბრუნების გადაწყვეტილება საბოლოო ხდება, მას შეიძლება მოჰყვეს დამატებითი სამართლებრივი შედეგებიც. ოფიციალური MOS მიუთითებს, რომ გარკვეულ შემთხვევებში საბოლოო დაბრუნების გადაწყვეტილების შედეგად ძალადაკარგულად ითვლება ეროვნული ვიზა, ხოლო მოქმედების ვადა შეიძლება ამოეწუროს დროებით ბინადრობისა და სამუშაო ნებართვასაც.

რა მოხდება, თუ საბუთების გარეშე მუშაობასაც გააგრძელებ?

პოლონეთში არალეგალური მუშაობა ცალკე მნიშვნელოვანი საკითხია.

მუშაობის უფლება არ გამომდინარეობს ავტომატურად მხოლოდ პასპორტიდან ან ქვეყანაში ლეგალურად ყოფნიდან. მესამე ქვეყნის მოქალაქისთვის მუშაობა შეიძლება საჭიროებდეს შესაბამის სამუშაო ნებართვას ან სხვა სამართლებრივ საფუძველს, ხოლო კონკრეტული ბინადრობის დოკუმენტიც შეიძლება იძლეოდეს ან არ იძლეოდეს შრომის ბაზარზე დაშვებას.

მაგალითად, მოქმედი Karta pobytu თავისთავად არ უნდა ჩაითვალოს ნებისმიერი ტიპის სამუშაოს ავტომატურ უფლებად. უნდა შემოწმდეს, რა ტიპის ბინადრობის საფუძველზეა გაცემული იგი და რა პირობები მოქმედებს კონკრეტულ შემთხვევაში.

როდის ითვლება მუშაობა უკანონოდ?

ოფიციალური MOS-ის მიხედვით, უკანონო მუშაობა შეიძლება არსებობდეს მაშინ, როდესაც უცხოელი მუშაობს საჭირო ნებართვის გარეშე ან ნებართვაში მითითებული პირობების დარღვევით.

ამიტომ საჭიროა ორი ცალკე კითხვა:

აქვს თუ არა ადამიანს პოლონეთში ყოფნის უფლება?

და:

აქვს თუ არა მას კონკრეტული სამუშაოს შესრულების უფლება?

ორივე კითხვაზე დადებითი პასუხი უნდა არსებობდეს შესაბამისი საქმიანობის ლეგალურად განხორციელებისთვის.

რა პასუხისმგებლობა შეიძლება დაეკისროს უცხოელს?

MOS-ის მოქმედი ინფორმაციის მიხედვით, საჭირო პირობების გარეშე მუშაობის შემთხვევაში უცხოელისთვის გათვალისწინებულია 1 000-დან 5 000 PLN-მდე ჯარიმა. ამასთან, შესაძლო შედეგებში შედის დაბრუნების ვალდებულების შესახებ გადაწყვეტილებაც.

დამსაქმებლის პასუხისმგებლობაც ცალკე განიხილება. ოფიციალური MOS-ის მიხედვით, შესაბამის შემთხვევებში დამსაქმებლის ჯარიმამ შეიძლება 50 000 PLN-მდე მიაღწიოს და შეიძლება არსებობდეს ადმინისტრაციული ან სისხლისსამართლებრივი შედეგებიც.

აქაც მნიშვნელოვანია სიტყვა „შეიძლება“ — კონკრეტული პასუხისმგებლობა დამოკიდებულია დარღვევის სახეობასა და საქმის გარემოებებზე.

ლეგალური ყოფნა და მუშაობის უფლება ერთი და იგივე არ არის

ეს არის ერთ-ერთი ყველაზე მნიშვნელოვანი საკითხი უცხოელებისთვის.

1. შეიძლება გქონდეს ქვეყანაში ყოფნის უფლება, მაგრამ არ გქონდეს კონკრეტული სამუშაოს შესრულების უფლება

მაგალითად, ადამიანი შეიძლება იმყოფებოდეს პოლონეთში კანონიერად მოკლევადიანი საფუძვლით, მაგრამ კონკრეტული სამუშაოს შესასრულებლად საჭირო ნებართვა არ ჰქონდეს.

2. შეიძლება გქონდეს მუშაობის სამართლებრივი საფუძველი, მაგრამ შეიცვალოს მისი პირობები

სამუშაო ნებართვა შეიძლება კონკრეტულ დამსაქმებელს, პოზიციას, პირობებსა და პერიოდს უკავშირდებოდეს. ნებართვის პირობების დარღვევა შეიძლება სამუშაოს უკანონოდ შესრულებად ჩაითვალოს.

3. არალეგალური ყოფნა და არალეგალური მუშაობა სხვადასხვა დარღვევაა

ადამიანს შეიძლება ჰქონდეს პრობლემა მხოლოდ ყოფნის საფუძველთან დაკავშირებით, ან ერთდროულად ჰქონდეს როგორც ყოფნის, ისე მუშაობის სამართლებრივი პრობლემა.

ამიტომ მხოლოდ ერთი დოკუმენტის არსებობით სტატუსის შეფასება არასწორია.

რა შეიძლება დაემუქროს უცხოელს?

შესაძლო სამართლებრივი შედეგები

კონკრეტული საქმის მიხედვით შესაძლებელია განხილული იყოს:

პოლონეთის დატოვების ვალდებულება — უკანონო ყოფნის შემთხვევაში შეიძლება დაიწყოს დაბრუნების პროცედურა.

დაბრუნების შესახებ ადმინისტრაციული გადაწყვეტილება — Decyzja o zobowiązaniu do powrotu შეიძლება გამოიცეს კანონით განსაზღვრული საფუძვლის არსებობისას.

ხელახალი შესვლის აკრძალვა — დაბრუნების გადაწყვეტილებას შეიძლება ახლდეს პოლონეთსა და შენგენის სხვა ქვეყნებში ხელახალი შესვლის აკრძალვა.

ჯარიმა უკანონო მუშაობისთვის — ოფიციალური MOS-ის მიხედვით, უცხოელისთვის ჯარიმა შეიძლება იყოს 1 000-დან 5 000 PLN-მდე.

SIS-ში მონაცემების შეტანა — თუ დაბრუნების გადაწყვეტილებას თან ახლავს შესაბამისი შესვლის აკრძალვა, პირის მონაცემები შეიძლება შევიდეს პოლონეთის შესაბამის რეესტრში და გადაეცეს შენგენის საინფორმაციო სისტემას (SIS) შესვლისა და ყოფნის აკრძალვის მიზნით.

ხელახალი შესვლის აკრძალვის ხანგრძლივობა ყველა შემთხვევაში ერთნაირი არ არის. მოქმედი MOS-ის მიხედვით, კონკრეტულ დაბრუნების გადაწყვეტილებებში აკრძალვის პერიოდი შეიძლება 6 თვიდან 10 წლამდე იყოს, რაც დამოკიდებულია გადაწყვეტილების სამართლებრივ საფუძველსა და საქმის გარემოებებზე.

ამიტომ არასწორია ფორმულირება: „ვადის გადაცილებაზე ყველას ავტომატურად 5-წლიანი აკრძალვა ეძლევა“. ასეთი უნივერსალური წესი არ არსებობს.

შესაძლებელია თუ არა „დამალვა“ და პოლონეთში წლების განმავლობაში საბუთების გარეშე ცხოვრება?

ფაქტობრივად, ადამიანმა შეიძლება გარკვეული პერიოდი კონტროლის გარეშე დარჩეს, მაგრამ ეს არ ნიშნავს, რომ მისი სტატუსი კანონიერია.

ხანგრძლივი პოლონეთში საბუთების გარეშე ცხოვრება ნიშნავს, რომ ადამიანი მუდმივად იმყოფება სამართლებრივი რისკის ქვეშ. შემოწმების შემთხვევაში ორგანოებს შეუძლიათ შეაფასონ მისი ქვეყანაში ყოფნის საფუძველი და, შესაბამისი სამართლებრივი პირობების არსებობისას, დაიწყონ დაბრუნების პროცედურა.

არალეგალური ყოფნის ხანგრძლივობა თავისთავად არ ქმნის ბინადრობის უფლებას.

ასევე არ არსებობს წესი, რომლის მიხედვითაც „რამდენიმე წლის ცხოვრების შემდეგ საბუთების გარეშე ყოფნა ავტომატურად ლეგალიზდება“.

არალეგალური ყოფნის შემდეგ მომავალ ვიზაზე ან ბინადრობის განაცხადზე კონკრეტული გავლენა დამოკიდებულია პირის სამართლებრივ ისტორიასა და კონკრეტულ გადაწყვეტილებებზე. განსაკუთრებით მნიშვნელოვანია, იყო თუ არა მიღებული დაბრუნების გადაწყვეტილება, არსებობდა თუ არა შესვლის აკრძალვა და შესრულდა თუ არა დაკისრებული ვალდებულებები.

შეიძლება თუ არა პოლონეთში სტატუსის გამოსწორება?

პასუხი დამოკიდებულია იმაზე, როდის და რა საფუძვლით დაკარგა ადამიანმა ლეგალური ყოფნის უფლება.

ერთ-ერთი ყველაზე მნიშვნელოვანი განსხვავებაა დროულად შეტანილ ბინადრობის განაცხადსა და უკვე არალეგალური ყოფნის პერიოდში შეტანილ განაცხადს შორის.

თუ შესაბამისი ბინადრობის განაცხადი სწორად არის შეტანილი ლეგალური ყოფნის პერიოდში, მოქმედი MOS-ის მიხედვით, პირის შემდგომი ყოფნა შეიძლება ჩაითვალოს კანონიერად განაცხადის შეტანის დღიდან შესაბამის გადაწყვეტილებამდე.

ეს არ ნიშნავს, რომ ნებისმიერი განაცხადი ავტომატურად აკანონებს ყოფნას.

საჭიროა:

• განაცხადი იყოს შესაბამისი ტიპის;
• იგი შეტანილი იყოს მოქმედი წესების შესაბამისად;
• დაცული იყოს ვადები;
• შესრულდეს მოთხოვნილი ფორმალური პირობები;
• არსებობდეს კონკრეტული ბინადრობის ნებართვის სამართლებრივი საფუძველი.

განსაკუთრებით მნიშვნელოვანია ის ფაქტი, რომ არალეგალური ყოფნის დროს შეტანილი განაცხადი და ლეგალური ყოფნის დროს დროულად შეტანილი განაცხადი სამართლებრივად ერთი და იგივე არ არის. MOS-ის სხვადასხვა პროცედურაში პირდაპირ არის მითითებული, რომ გარკვეული ბინადრობის ნებართვისთვის განაცხადის შეტანის მომენტში ლეგალური ყოფნის მოთხოვნას მნიშვნელობა აქვს.

ამიტომ ადამიანს, რომელსაც ვადა უკვე გადაცილებული აქვს, არ უნდა ჰქონდეს მოლოდინი, რომ ნებისმიერი Karta pobytu-ს განაცხადი ავტომატურად მოუგვარებს სტატუსს.

2026 წლის მნიშვნელოვანი ცვლილება — MOS

2026 წლის 27 აპრილიდან პოლონეთში ამოქმედდა ახალი MOS — Moduł Obsługi Spraw.

პოლონეთის უცხოელთა საქმეების უწყების ოფიციალური ინფორმაციით, ამ სისტემის საშუალებით შესაძლებელია დროებითი ბინადრობის, მუდმივი ბინადრობისა და ევროკავშირის გრძელვადიანი რეზიდენტის სტატუსთან დაკავშირებული შესაბამისი განაცხადების ელექტრონულად შეტანა. ამ კატეგორიის განაცხადებისთვის 2026 წლის 27 აპრილიდან ელექტრონული წარდგენა გახდა ძირითადი სავალდებულო ფორმა, თუმცა კანონით განსაზღვრული გამონაკლისები არსებობს.

MOS-ის საშუალებით განაცხადის შეტანა არ ნიშნავს, რომ ნებისმიერ პირს, მათ შორის უკვე უკანონოდ მყოფ უცხოელს, ავტომატურად აქვს ბინადრობის მიღების უფლება.

ოფიციალური სისტემა ასევე განმარტავს, რომ სწორად და ლეგალური ყოფნის პერიოდში შეტანილი განაცხადის შემთხვევაში გაგრძელებული ყოფნა შეიძლება ჩაითვალოს კანონიერად გადაწყვეტილების საბოლოო მიღებამდე.

ამიტომ თუ ადამიანს ლეგალური ყოფნის ვადა ჯერ არ ამოწურვია, ბინადრობის საკითხზე მოქმედება ბოლო დღისთვის არ უნდა გადადოს.

საქართველოს მოქალაქეების მდგომარეობა

რა უნდა იცოდნენ საქართველოს მოქალაქეებმა?

საქართველოს მოქალაქეების შემთხვევაში განსაკუთრებით მნიშვნელოვანია განვასხვავოთ ჩვეულებრივი ბიომეტრიული პასპორტი და დიპლომატიური, სამსახურებრივი ან ოფიციალური პასპორტი.

2026 წლის მდგომარეობით, საქართველოს ჩვეულებრივი ბიომეტრიული პასპორტის მფლობელებისთვის შენგენის ზონაში ზოგადი უვიზო რეჟიმი კვლავ მოქმედებს. ევროკავშირის ოფიციალური ინფორმაციით, ასეთ შემთხვევაში დაშვებულია მაქსიმუმ 90 დღე ნებისმიერ 180-დღიან პერიოდში.

2026 წლის 6 მარტს ევროკომისიამ დროებით შეაჩერა სავიზო გათავისუფლება საქართველოს დიპლომატიური, სამსახურებრივი და ოფიციალური პასპორტების მფლობელებისთვის. ეს ცვლილება არ გაუქმებულა ჩვეულებრივი ბიომეტრიული პასპორტების მფლობელებისთვის.

ამიტომ ჩვეულებრივი ქართული ბიომეტრიული პასპორტით მოგზაური პირისთვის მოქმედებს 90/180 დღის ზოგადი წესი.

საქართველოს მოქალაქისთვის უვიზო ყოფნა მუშაობის ავტომატურ უფლებას არ ნიშნავს

ეს საკითხი ხშირად ხდება დაბნეულობის მიზეზი.

უვიზო რეჟიმი პირველ რიგში განსაზღვრავს, სჭირდება თუ არა პირს ვიზა მოკლევადიანი შესვლისთვის და რამდენ ხანს შეუძლია შესაბამისი რეჟიმით ყოფნა. მუშაობის უფლება კი ცალკე სამართლებრივი საკითხია.

პოლონეთის MOS პირდაპირ მიუთითებს, რომ კონკრეტულ შემთხვევებში მუშაობისთვის საჭიროა შესაბამისი სამუშაო ნებართვა ან სხვა სამართლებრივი საფუძველი.

გარდა ამისა, საქართველოს მოქალაქეებისთვის 2025 წლის 1 დეკემბრიდან მნიშვნელოვანი ცვლილება შევიდა ძალაში: ახალი oświadczenie o powierzeniu pracy cudzoziemcowi აღარ ვრცელდება საქართველოს მოქალაქეებზე. ეს პროცედურა ახალი საქმეებისთვის ამჟამად მხოლოდ სომხეთის, ბელარუსის, მოლდოვისა და უკრაინის მოქალაქეებს მოიცავს. საქართველოს მოქალაქეს, რომელსაც ასეთი განცხადება 2025 წლის 1 დეკემბრამდე ჰქონდა რეგისტრირებული, შეუძლია შესაბამისი სამუშაო გააგრძელოს ამ განცხადების მოქმედების ვადის ამოწურვამდე, თუ სხვა პირობებიც დაცულია.

ეს ცვლილება განსაკუთრებით მნიშვნელოვანია მათთვის, ვინც ძველ ინფორმაციას ეყრდნობა და ფიქრობს, რომ ქართული პასპორტით ახალი oświadczenie-ს საფუძველზე დასაქმება კვლავ შესაძლებელია.

90/180 დღის წესის გადაცილება

თუ საქართველოს მოქალაქემ 90/180 დღის ლიმიტი სრულად გამოიყენა და სხვა მოქმედი სამართლებრივი საფუძველი არ აქვს, პოლონეთში დარჩენა შეიძლება ჩაითვალოს არალეგალურ ყოფნად.

პოლონეთის ოფიციალური MOS განმარტავს, რომ უვიზო რეჟიმით დაშვებული პერიოდის გადაცილება არის ერთ-ერთი საფუძველი, რომლის გამოც შეიძლება დაბრუნების პროცედურა დაიწყოს.

აქედან გამომდინარე, 90-ე დღის შემდეგ ქვეყანაში დარჩენა არ არის უბრალოდ „დაგვიანებული გასვლა“. ეს შეიძლება უკვე შეეხოს უცხოელის სამართლებრივ სტატუსს.

ამასთან, თუ ადამიანს ჰქონდა სხვა სამართლებრივი საფუძველი — მაგალითად, შესაბამისი ბინადრობის პროცედურა, მოქმედი დოკუმენტი ან კანონით გათვალისწინებული სხვა სტატუსი — შედეგი შეიძლება განსხვავებული იყოს.

რა უნდა გააკეთოს ადამიანმა, თუ ვადა უკვე გადააცილა?

პირველი ნაბიჯი არის საკუთარი სტატუსის ზუსტად დადგენა.

უნდა გაირკვეს:

1. რა საფუძვლით შევიდა ადამიანი პოლონეთში;
2. როდის დაიწყო და როდის დასრულდა ვიზის მოქმედება;
3. თუ უვიზოდ იმყოფებოდა — რამდენი დღე გამოიყენა ბოლო 180 დღეში მთელ შენგენის სივრცეში;
4. აქვს თუ არა მოქმედი ბინადრობის ნებართვა;
5. შეტანილია თუ არა ბინადრობის განაცხადი;
6. არსებობს თუ არა დაბრუნების გადაწყვეტილება;
7. არსებობს თუ არა ხელახალი შესვლის აკრძალვა;
8. რა სამართლებრივი საფუძვლით მუშაობდა ან მუშაობს;
9. ჰქონდა თუ არა მოქმედი სამუშაო ნებართვა ან სხვა შესაბამისი საფუძველი.

თუ ვადა უკვე გადაცილებულია, სიტუაციის უგულებელყოფა პრობლემას არ აგვარებს.

კონკრეტულ შემთხვევაში მნიშვნელოვანია შემოწმდეს, არსებობს თუ არა სამართლებრივი შესაძლებლობა სტატუსის მოწესრიგებისთვის, არის თუ არა საჭირო პოლონეთის დატოვება და რა შედეგები შეიძლება მოჰყვეს დარჩენას.

თუ უკვე მიღებულია დაბრუნების გადაწყვეტილება, მისი გასაჩივრების ვადა შეიძლება ძალიან მოკლე იყოს. ოფიციალური MOS მიუთითებს 7-დღიან ვადაზე გადაწყვეტილების ჩაბარებიდან.

ამიტომ ასეთ სიტუაციაში საჭიროა მოქმედება გადაწყვეტილების მიღებისთანავე და არა ვადის ამოწურვის შემდეგ.

როგორ შეიძლება შემოწმდეს ლეგალური ყოფნის საფუძველი?

პირველ რიგში უნდა შემოწმდეს კონკრეტული დოკუმენტები და მათი ვადები:

პოლონეთის ვიზა — მოქმედების პერიოდი და დაშვებული ყოფნის დღეები;

Karta pobytu — ბარათის მოქმედების ვადა და ბინადრობის საფუძველი;

უვიზო რეჟიმი — გამოყენებული დღეები 180-დღიან პერიოდში;

ბინადრობის განაცხადი — როდის და რა ფორმით იქნა შეტანილი და არსებობს თუ არა ოფიციალური დადასტურება;

სამუშაოს საფუძველი — სამუშაო ნებართვა, ბინადრობის შესაბამისი საფუძველი ან სხვა სამართლებრივი დოკუმენტი.

2026 წლის 27 აპრილიდან შესაბამისი ბინადრობის განაცხადების ელექტრონულად შეტანისთვის მოქმედებს ახალი MOS სისტემა. ოფიციალური უწყება ასევე აფრთხილებს განმცხადებლებს, რომ განაცხადის ბოლო დღისთვის გადადება არ არის რეკომენდებული, რადგან ზოგიერთი განაცხადი მესამე პირის, მაგალითად დამსაქმებლის, მიერ ელექტრონულად ხელმოწერილ დოკუმენტს მოითხოვს.

ხშირად დასმული კითხვები

რა მოხდება, თუ პოლონეთში ვიზის ვადა გადავაცილე?

თუ სხვა მოქმედი სამართლებრივი საფუძველი არ გაქვს, ვიზის ვადის გადაცილების შემდეგ ყოფნა შეიძლება ჩაითვალოს არალეგალურად და გახდეს დაბრუნების პროცედურის საფუძველი.

შეიძლება თუ არა პოლონეთში უვიზოდ დარჩენა 90 დღის შემდეგ?

ზოგადი წესით არა, თუ სხვა მოქმედი სამართლებრივი საფუძველი არ არსებობს; უვიზო რეჟიმი ჩვეულებრივ ითვალისწინებს მაქსიმუმ 90 დღეს ნებისმიერ 180-დღიან პერიოდში.

შეიძლება თუ არა უვიზოდ პოლონეთში მუშაობა?

უვიზო რეჟიმი თავისთავად არ ნიშნავს მუშაობის ავტომატურ უფლებას; სამუშაოსთვის შეიძლება საჭირო იყოს ცალკე სამართლებრივი საფუძველი.

რა არის არალეგალური ყოფნა პოლონეთში?

ეს არის ქვეყანაში ყოფნა მოქმედი სამართლებრივი საფუძვლის გარეშე, მათ შორის შესაბამისი ვიზის ან სხვა საჭირო დოკუმენტის გარეშე ან დაშვებული უვიზო პერიოდის გადაცილების შემთხვევაში.

რა არის დაბრუნების გადაწყვეტილება?

Decyzja o zobowiązaniu do powrotu არის ადმინისტრაციული გადაწყვეტილება, რომელიც კანონით განსაზღვრულ შემთხვევებში უცხოელს პოლონეთის დატოვებას ავალდებულებს.

შეიძლება თუ არა არალეგალური ყოფნის შემდეგ Karta pobytu-ს აღება?

ეს ავტომატურად არ არის შესაძლებელი; შესაძლებლობა დამოკიდებულია კონკრეტულ ბინადრობის საფუძველზე, განაცხადის გარემოებებსა და მოქმედ სამართლებრივ წესებზე.

რა შეიძლება მოხდეს არალეგალური მუშაობის შემთხვევაში?

უცხოელს შეიძლება დაეკისროს ჯარიმა და გარკვეულ შემთხვევებში გამოიცეს დაბრუნების გადაწყვეტილება; დამსაქმებლის პასუხისმგებლობაც შეიძლება დადგეს.

შეიძლება თუ არა პოლონეთში შესვლის აკრძალვის დაწესება?

დიახ, დაბრუნების გადაწყვეტილებას გარკვეულ შემთხვევებში შეიძლება ახლდეს პოლონეთსა და სხვა შენგენის ქვეყნებში ხელახალი შესვლის აკრძალვა.

როგორ გავიგო, მაქვს თუ არა ლეგალური ყოფნის უფლება?

უნდა შემოწმდეს ვიზა, ბინადრობის დოკუმენტი, უვიზო ყოფნის დღეები და სხვა შესაძლო სამართლებრივი საფუძველი; საჭიროების შემთხვევაში კონკრეტული სტატუსი შესაბამის ორგანოსთან ან სპეციალისტთან უნდა გადაამოწმო.

რა უნდა გავაკეთო, თუ ჩემი ვიზა უკვე ამოიწურა?

უნდა დადგინდეს, არსებობს თუ არა სხვა მოქმედი სამართლებრივი საფუძველი; თუ ასეთი საფუძველი არ არსებობს, მნიშვნელოვანია დროულად შეფასდეს გასვლისა და შესაძლო სამართლებრივი პროცედურების საკითხი.

მნიშვნელოვანი: საიტზე განთავსებული ინფორმაცია არის ზოგადი საინფორმაციო მასალა და კონკრეტულ საქმეზე სამართლებრივ კონსულტაციას არ წარმოადგენს. უცხოელის სტატუსი და შესაძლო სამართლებრივი შედეგები დამოკიდებულია მის ინდივიდუალურ გარემოებებზე და მოქმედ კანონმდებლობაზე.